Bài 9 với 3 kỹ năng: Ứng phó khi dẫm phải đinh, Ứng phó khi bị rắn cắn, Giúp đỡ người đuối nước. Trong bài học, bé được tham gia một buổi cắm trại thật vui cùng bạn bé. Tuy nhiên, thật không may bé lại gặp phải vô vàn những rắc rối xung quanh các trò chơi.

I - Ứng phó khi dẫm phải đinh, kim tiêm

Những lưu ý cho phụ huynh

1. Nguy hại khi trẻ giẫm phải đinh

Bị nhiễm trùng nặng: Khi trẻ giẫm phải đinh, nếu cha mẹ không biết cách xử lý kịp thời và đúng đắn sẽ làm vết thương trở nên trầm trọng hơn, chủ yếu là bị nhiễm trùng nặng, tạo điều kiện cho các vi khuẩn, vi trùng ở môi trường xung quanh xâm nhập và gây hại đến sức khỏe của trẻ.

Bị uốn ván: Vi khuẩn uốn ván xâm nhập vào vết thương, tiết ra các độc tố, gây bệnh uốn ván. Độc tố này gây nhiễm độc lên hệ thần kinh vận động, khiến trẻ dễ bị co cứng toàn thân và bị co giật liên tục.

Theo con số thống kê thì hiện nay có đến 1/3 ca mắc bệnh uốn ván nặng đều bắt nguồn từ những vết xước nhỏ của bản thân người bệnh như giẫm phải các vật nhọn, trầy xước trong quá trình lao động,… Vi khuẩn uốn ván có mặt ở khắp mọi nơi trong đất, cát, cống rãnh, dụng cụ phẫu thuật không đươc tiệt trùng,… khi lọt vào các vết thương như chân giẫm phải đinh thì dễ dàng tác động và gây nguy hiểm cho trẻ.

Nguy cơ tử vong cao: Khi cha mẹ tự ý chữa vết thương cho trẻ, mua thuốc kháng sinh về điều trị mà ít chủ động tìm đến bác sĩ đề xử lý vết thương kịp thời và tiêm phòng vắc xin uốn ván. Nhiều trường hợp để quá lâu, khi diễn biến bệnh nặng thêm, không chữa trị nhanh chóng có thể dẫn đến tử vong.

Theo đó, tại Việt Nam, tỷ lệ tử vong do mắc bệnh uốn ván là khoảng 5%. Để phòng bệnh uốn ván, theo lời khuyên của bác sĩ, ban cần giải phóng dị vật trong vết thương như cát, đất… và đến ngay bệnh viện để được tiêm huyết thanh chứa kháng thể uốn ván và tiêm vắc xin phòng bệnh.

2. Cách xử lý khi trẻ giẫm phải đinh

Khi đinh đâm vào đã bị loại bỏ, không còn găm vào chân bé, bạn cần xem xét kĩ vết thương là to hay nhỏ, nông hay sâu, có chảy máu nhiều không và có bị dính đất cát hay vật gì trong vết thương hay không.

Bạn rửa sạch vết thương bằng xà phòng và cầm máu bằng cách: Bóp hay ấn lên vết thương một lúc, máu sẽ ngừng chảy, bạn bôi thuốc sát trùng và băng lại.

Qua những bước sơ cứu kể trên bạn nên đưa trẻ đi tiêm phòng uốn ván ngay (đối với trẻ chưa tiêm phòng). Trẻ tiêm phòng rồi, cũng cần đến gặp bác sĩ để có biện pháp chữa trị hiệu quả nhất.

Đối với trường hợp đinh vẫn găm vào chân, bạn dùng một miếng gạc vô trùng bọc xung quạn đinh, rồi đặt các tấm lót chèn vào xung quanh để đinh không di chuyển, băng ép để cố định các tấm lót. Sau đó bạn đưa trẻ đi khám bác sĩ để lấy đinh ra khỏi chân và chữa trị dứt điểm.

Tương tự, nếu trẻ vô tình dẫm phải kim tiêm, bạn cũng cần nhanh chóng rửa sạch vết thương cho trẻ bằng xà phòng, sau đó thì đưa trẻ đến trạm y tế để tiêm thuốc phơi nhiễm trong vòng 72 giờ nhé.

II - Xử lý đúng cách khi bị rắn cắn

Những lưu ý cho phụ huynh

1. Khi bị rắn độc cắn, bệnh nhân có triệu chứng gì, và mức độ nguy hiểm của từng loại ra sao?

Khi bị rắn độc cắn thường đau dữ dội và thường để lại dấu vết của răng (móc độc). Nếu bị rắn hổ mang cắn, tại vết cắn thấy đau buốt, nhìn thấy vết răng (1 hoặc 2 vết răng), phù nề xung quanh vết cắn, chảy máu, hoại tử tại chỗ cắn ngay. Rắn hổ chúa cắn nạn nhân rất đau, có phù nề tại chỗ cắn rất dữ dội nhưng không thấy hoại tử, nạn nhân thường bị liệt hô hấp và liệt chi. Bị rắn cạp nia (rắn khúc đen, khúc trắng) cắn thì sụp mi mắt, giãn đồng tử, khó nói, khó thở, liệt hô hấp và liệt chi… Rắn lục cắn, vết cắn bị chảy máu, sưng tấy nhanh, xuất huyết dưới da, chảy máu và có thể xuất huyết não, phù nề, gây rối loạn đông máu và hoại tử, kèm theo chóng mặt, lo lắng, sốc, suy thận cấp do tiêu cơ vân... Rắn biển cắn: các triệu chứng liệt như các loại rắn hổ mang, cạp nong, cạp nia, bệnh nhân bị liệt cơ, tan máu...

Thành phần nọc độc của rắn là các protein dễ gây sốc phản vệ và dẫn đến tử vong cho nạn nhân. Nọc rắn gây tử vong giai đoạn đầu do gây liệt cơ hô hấp, cơ hầu họng, loạn nhịp tim, tụt huyết áp, giai đoạn sau do xuất huyết nặng, suy thận.

2. Rắn cắn, xử lý thế nào cho đúng cách?

Trong trường hợp bị rắn cắn, cần giúp nạn nhân nằm yên, trấn an họ; đặt nơi bị cắn thấp hơn so với tim để hạn chế hấp thu nọc độc; rửa sạch vết thương bằng xà bông hoặc dung dịch thuốc sát khuẩn da; phủ lên vết cắn bằng gạc mát để giảm đau, sưng; nhanh chóng đưa nạn nhân tới cơ sở y tế để xác định loại rắn cắn và chích huyết thanh kháng nọc phù hợp.

Những việc nên tránh: Không nên garo phía trên vết thương vì có thể gây hoại tử chi; không rạch, nặn hút vết thương để lấy nọc ra vì gây chảy máu, nhiễm trùng và tăng hấp thu nọc độc; không đắp thuốc bằng lá cây vì có thể gây nhiễm trùng vết thương; không được chậm trễ đưa nạn nhân đến cơ sở y tế.

III – Giúp đỡ người đuối nước đúng cách

Tình trạng đuối nước ở trẻ em xảy ra ngày càng nhiều. Rất nhiều em bé rủ nhau đi tắm sông suối khi không có sự quản lý của người lớn, chỉ cần một em sơ sảy trượt chân thì rất nhiều em khác đều nhảy xuống để cứu, và thường dẫn đến hậu quả thương tâm. Sở dĩ điều đó xảy ra là vì bé chưa được học những kỹ năng để giúp đỡ người chết đuối và không lường trước được khả năng của mình.

Những lưu ý cho phụ huynh

1. Sự hiểm nguy chực chờ

Những sự việc đuối nước dẫn đến cái chết thương tâm năm nào cũng xảy ra. Phụ huynh biết đến những sự việc này nhưng chưa chỉ rõ sự nguy hiểm cho trẻ hiểu mặt khác trẻ em thường vui theo bạn bè mà quên hết lời bố mẹ dặn.

Vì vậy, thay vì chỉ nói kiểu cấm đoán trẻ chuyện không được tắm sông hay cảnh báo chung chung. Phụ huynh phải cho trẻ thấy được sự nguy hiểm khi xuống dưới ao hồ mà không có sự giám sát của người lớn. Thậm chí lấy dẫn chứng từ sự việc cụ thể và phân tích rõ sự nguy hiểm. Ở gần nhà có khu vực ao hồ nào nguy hiểm phải cảnh báo cho trẻ ngay chứ không đợi đến khi sự việc đã xảy ra mới cảnh báo.

Những khi có thời gian, bố mẹ cần phải hướng dẫn cho trẻ tập bơi, học bơi đúng cách và có sự hướng dẫn của người lớn. Bên cạnh đó, phụ huynh cũng cần chỉ rõ cho trẻ các kỹ năng cần thiết khi bị đuối nước cần xử trí như thế nào. Khi có người đuối nước, trẻ dù đã được học bơi cũng tuyệt đối không được nhảy xuống cứu, mà cần tìm người lớn giúp đỡ. Vì khi cứu người chết đuối, trẻ không có đủ sức để kéo người đuối nước lên bờ và sẽ bị chìm theo.

2. Áp dụng các phương pháp đề phòng

Trẻ em cần phải được học bơi từ lúc còn nhỏ, bố mẹ hãy tạo điệu kiện cho các bé được đến trường tham gia các lớp học bơi, hoặc cả gia đình cùng đi bơi hàng tuần để hướng dẫn cho bé những kỹ thuật cơ bạn.

Tuy nhiên, học bơi rồi không có nghĩa sẽ không gặp nguy hiểm. Khi tắm, có thể trẻ bị rơi xuống xoáy nước sâu hoặc bị chuột rút khi đang tắm ở ao hồ. Điều này có nghĩa là phụ huynh phải nhắc nhở trẻ tránh xa những ao hồ nguy hiểm. Đặc biệt, những khu vực ao hồ bỏ không ở làng xã cần có tường hay các hàng rào bảo vệ hoặc đặt biển cảnh báo cho trẻ thấy.